Ατομική Αναλυτική Ψυχοθεραπεία
 

Στην ατομική αναλυτική ψυχοθεραπεία θεραπευτής και θεραπευόμενος δημιουργούν έναν ενδιάμεσο χώρο ομιλίας του δεύτερου. Αρχικός σκοπός του χώρου αυτού είναι να εκφραστεί όλο το συνειδητό ψυχικό υλικό που ο θεραπευόμενος επιλέγει να φέρει σε κάθε συνεδρία. Προς μεγάλη του έκπληξη, γρήγορα θα παρατηρήσει πως κατά την προσπάθεια εξωτερίκευσης αυτού του υλικού εμφανίζονται συναισθήματα όπως άγχος, φόβος, ντροπή. Τα συναισθήματα αυτά πηγάζουν από αυτό που στην ψυχαναλυτική θεωρία ονομάζεται απωθημένο ψυχικό υλικό, ενώ η διαδικασία της απώθησης προστατεύεται από τις αντιστάσεις. Οι αντιστάσεις αυτές θα αποτελέσουν το εμπόδιο αλλά και την "πυξίδα" της πορείας της ανάλυσης. Η διαδικασία αν και δεν δύναται να εξαντληθεί στον γραπτό λόγο, αφού στην πράξη είναι πολλά παραπάνω από οποιαδήποτε προσπάθεια θεωρητικοποίησης, θα μπορούσε εν συνομία να περιγραφεί ως εξής.​ 

 

Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της αναλυτικής σχέσης, χαρακτηριστικά που πηγάζουν από την επιθυμία του αναλυόμενου να κατανοήσει την αιτία του προβλήματος του, στρέφει σταδιακά την προσοχή του προς το απωθημένο ψυχικό υλικό, επιτρέποντας να αναδυθούν και να γίνουν ομιλία οι σκέψεις και τα συναισθήματα που διατηρούσε υπό απώθηση. Σταδιακά θα ανακαλύψει ότι το υλικό αυτό σχετίζεται άμεσα αλλά μη συνειδητά, με τα κίνητρα των πράξεων του, τα οποία με τη σειρά τους σχετίζονται άμεσα με τα συμπτώματα που θέλει να θεραπεύσει. Η διαδικασία έχει το σχήμα σπείρας, όσο περισσότερο απωθημένο υλικό έρχεται στην επιφάνεια, σε τόσο βαθύτερα ενδοψυχικά στρώματα μεταφέρεται η ανάλυση και τανάπαλιν. Αυτό συμβαίνει διότι κάθε φορά που ο θεραπευόμενος ξεπερνά ένα βαθύτερο επίπεδο αντιστάσεων, τόσο εγγύτερα θα βρεθεί στον πυρήνα των βασικών του συμπτωμάτων. Ο πυρήνας αυτός έχει την προέλευση του στα παιδικά και εφηβικά χρόνια και απώτερος σκοπός είναι η βιωματική αναβίωση, κατανόηση και σταδιακή μετουσίωση του.

 

Η παραπάνω διαδικασία αποκτά θεραπευτική επίδραση όχι μόνο λόγω της ομιλίας μέσω του ελεύθερου συνειρμού, αλλά κυρίως μέσω της μεταβίβασης, δηλαδή μέσω της ιδιαίτερης έντασης και ποιότητας των συναισθημάτων και σκέψεων που ο θεραπευόμενος θα προβάλει στο πρόσωπο του αναλυτή. Μέσω της δύσκολης εμπειρίας της μεταβίβασης, θα μπορέσει σταδιακά να αναβιώσει και έτσι να παρατηρήσει τα συναισθήματα και τις σκέψεις που κρατούσε υπό απώθηση. Η παρατήρηση αυτή θα οδηγήσει σταδιακά στον ριζικό επαναπροσδιορισμό του παρόντος και του παρελθόντος άρα και τον επανακαθορισμό του εαυτού και των άλλων. Με λίγα λόγια, η συνειδητοποίηση της μεταβίβασης μέσω της συνεργασίας με τον θεραπευτή θα αποσαφηνίσει τελικά την συμβολική σημασία των συμπτωμάτων, δηλαδή την ιδιαίτερη αξία τους ως ψυχικά αποτελέσματα αμυντικών μηχανισμών απέναντι σε αδιαχείριστα άγχη της παιδικής και εφηβικής ηλικίας.

 

Εάν θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί μια πρόταση για να περιγράψει τον σκοπό της αναλυτικής ψυχοθεραπείας, αυτή θα ήταν η επανεφεύρεση του εαυτού μέσω της συστηματικής παρατήρησης και επανανακάλυψης τών εκφάσεων του προσωπικού ασυνειδήτου.  

Ομαδική Αναλυτική Ψυχοθεραπεία
 
750x1200.jpg

Η Ομαδική Αναλυτική Ψυχοθεραπεία είναι μια μορφή ψυχοθεραπείας που ξεκίνησε την δεκαετία του '40 από ψυχαναλυτές όπως ο S.H Foulkes(1898-1976), Wilfred Bion (1897-1979) και άλλους. Στηρίζεται στην ψυχαναλυτική θεωρία όπως αυτή διευρύνθηκε από την παράδοση των αντικειμενότροπων σχέσεων (Object Relation Theory). Η Ομαδική Αναλυτική Ψυχοθεραπεία παρέχει ένα προστατευμένο πλαίσιο να αναβιωθούν τα αδιαχείριστα άγχη, φοβίες και φαντασιώσεις που αναδύονται κατά την αλληλεπίδραση του εαυτού με τους άλλους. Τα ανυπόφορα συναισθήματα που θα νιώσουν τα μέλη της ομάδας κατά τη διάρκεια των ομαδικών συνεδριών θα αποτελέσουν την πυξίδα για να διεισδύσει το κάθε ένα στις παρελθοντικές εποχές της προσωπικής του ιστορίας, εποχές κατά τις οποίες αυτά τα συναισθήματα παγιώνονταν σε αυτό που λέμε ψυχολογικό χαρακτήρα. Για παράδειγμα, κάποια από το πιο ανυπόφορα συναισθήματα διαμορφώνονται συνήθως όταν λαμβάνουν χώρα φαντασιακά ή πραγματικά τραύματα της παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Μετατρέποντας τα σε ομιλία, το κάθε μέλος θα μπορέσει να τα αναγνωρίσει αντί να τα απωθεί, να τα αποδεχτεί και σταδιακά να τα ενσωματώσει σαν υπαρκτά ψυχικά μέρη του εαυτού, καθιστώντας σε έναν μεταγενέστερο χρόνο δυνατή την μετουσίωση τους. Αυτή η διαδικασία ενσωμάτωσης - μετουσίωσης αν και είναι μια διαδικασία δύσκολη και χρονοβόρα, θα οδηγήσει τελικά στο τέλος της εσωτερικής σύγκρουσης, καθιστώντας διαθέσιμη την ψυχική ενέργεια που αυτή δαπανούσε.

 

Έτσι, η ομαδική αναλυτική εμπειρία παροτρύνει το άτομο στο να αναγνωρίσει και να αποδεχτεί τις απωθημένες πλευρές του εαυτού, μέσω της αναβίωσης των ενίοτε ανυπόφορων συναισθημάτων που διακινούνται εντός των συνεδριών της ομάδας και κατευθύνονται προς το πρόσωπο του θεραπευτή και τα υπόλοιπα μέλη. Τα συναισθήματα αυτά, στο βαθμό που πηγάζουν από την παιδική και εφηβική ηλικία, θα μετατρέψουν την ομάδα σε μια επανάληψη του οικογενειακού περιβάλλοντος του θεραπευόμενου, παρέχοντας του την μοναδική ευκαιρία να ανακαλύψει τον βαθμό στον οποίο τα βιώματα του τότε επηρεάζουν τις σχέσεις του τώρα. Είναι ακριβώς αυτή η λειτουργία της ομαδικής ανάλυσης λόγω της οποίας καθίσταται οχι μόνο μια ιδιοφυής μέθοδος αυτογνωσίας αλλά και μια ουσιαστική μέθοδο ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων.

 

Συνοψίζοντας, η θεραπεία ξεκινά όταν ο θεραπευόμενος προβάλει ασυνείδητα στα υπόλοιπα μέλη τα συναισθήματα που είχε βιώσει με ένα η περισσότερα σημαντικά πρόσωπα της παιδικής ηλικίας και ολοκληρώνεται όταν συνειδητοποιήσει τον βαθμό στον οποίο αυτή η προβολή λάμβανε χώρα. Μετά από αυτό θα μπορέσει να πραγματώσει την συμβολική του ενηλικίωση, δηλαδή να αναγνωρίσει τον εαυτό και τους άλλους ως ισότιμα υποκείμενα του παρόντος, το κάθε ένα με τις δικές του συνειδητές και ασυνείδητες μνήμες και το κάθε ένα εκ των οποίων δικαιούται να αγωνίζεται για την πραγμάτωση της προσωπικής τους επιθυμίας.

Με τα λόγια του Ματθαίου Γιωσαφάτ: «Ομαδική ψυχοθεραπεία είναι μια μορφή ψυχοθεραπείας που βασίζεται στις διεργασίες και τα αποτελέσματα που επισυμβαίνουν όταν η ίδια μικρή ομάδα ανθρώπων συναντάται τακτικά σε καθορισμένο τόπο για μακρό διάστημα με ένα εκπαιδευμένο θεραπευτή και με το σκοπό να αποκτηθεί βελτίωση σε νευρωτικά συμπτώματα και αλλαγή προσωπικότητας σε ορισμένους τομείς.» 

 
Θεραπεία Ζεύγους
Dreams 2.jpeg

Οι σύντροφοι ενός ζευγαριού βιώνουν την σχέση τους ως την πιο οικεία σχέση της καθημερινότητας τους. Αυτή η οικειότητα - εγγύτητα άλλοτε βιώνεται ως αίσθημα ασφάλειας και ικανοποίησης, ενώ άλλες φορές ως το αίτιο αδιαχείριστου άγχους και εγκλωβισμού. Δηλαδή, ακριβώς λόγω της εγγύτητας της συντροφικής σχέσης, τα συναισθήματα που αναδύονται έχουν τρία βασικά χαρακτηριστικά, είναι έντονα, βιαίως εναλλασσόμενα και αντιθετικά. Η μη δυνατότητα κατανόησης της αιτίας αυτής της αντιθετότητας, γίνεται με την σειρά της η αιτία ανάδυσης περαιτέρω άγχους, παρακωλύοντας την δημιουργική συνύπαρξη και αλληλεπίδραση, δημιουργώντας ανυπέρβλητα εμπόδια στην προσωπική αναπτυξιακή πορεία των συντρόφων. Στην θεραπεία ζεύγους οι σύντροφοι θα προσδιορίσουν τι είναι αυτό που "προβάλει" ο ένας στον άλλο, ποια ανάγκη ικανοποιούν αυτές οι προβολές και σε τι βαθμό αποτελούν επαναλήψεις του τραυματικού προσωπικού τους παρελθόντος